2025 Thổ Nhĩ Kỳ

[TrucLam]

abc

[TrucLam]

Ký Sự Thổ Nhĩ Kỳ

https://photos.app.goo.gl/BMA42iKRA3ki2smX8

Mùa Xuân năm nay (2025), HT có dịp tới xứ Türkiye (Thổ Nhĩ Kỳ), nơi được mệnh danh Đông Tây gặp nhau (East meets West). Thật ra, nhìn trên bản đồ thì 99% Thổ Nhĩ Kỳ nằm ở châu Á, chỉ có một tí tẹo là thuộc về châu Âu, nên phong tục, tôn giáo, tập quán, lịch sử, văn vẫn mang nét thuần nhất. Turkey khá lớn, diện tích rộng cỡ tiểu bang Texas nơi HT đang sống. Tiếp giáp với các nước thuộc khối Trung Đông như Iran, Iraq, Syria. Phía nam là Địa Trung Hải, Aegean Sea, Sea of Marmara, phía Bắc là Hắc Hải, gần với Nga, Ukraine. Turkey có gần 90 triệu dân, 99% dân số theo đạo Hồi.

Đây là chuyến đi thứ ba trong năm nay và là chuyến thứ ba với Gate 1 Travel: ‘13 Days Turkish Treasures’, roundtrip từ Istanbul. HT tới Istanbul một tuần trước khi đi tour, và ở lại thêm hai ngày sau khi tour, rồi mới về lại Mỹ. Tour của Gate 1 gồm Istanbul (3 đêm), Canakkale (1), Izmir (2), Antalya (2), Cappadocia (2), Ankara (1), vé máy bay HT mua riêng.

Mèn ơi, trước khi đi vài ngày, dân Turkish biểu tình ì xèo ở Istanbul và các thành phố lớn phản đối việc tổng thống Turkey bắt giam thị trưởng của Istanbul, HT gọi hotel thì họ nói chỗ họ không sao, gọi Gate 1 thì chuyến đi vẫn bình thường. Về Mỹ được mấy hôm thì có tin động đất ở Istanbul. Thiệt là may, chuyến đi không bị trở ngại gì.

Blue Mosque



Basilica Cistern

Rời Austin bằng British Airways (BA), sau 9 giờ bay thì tới London (phi trường LHR: Heathrow), shuttle bus từ term 3 qua term 5, chờ 8 tiếng, lên BA đi tiếp 4 tiếng qua Istanbul (IST) và tới Turkey lúc 2 giờ sáng, giờ Istanbul. Phi trường IST rộng lớn, sạch sẽ, tân kỳ, vì tới lúc nửa đêm nên vắng vẻ, qua passport control dễ dàng và nhanh chóng. US passport du lịch Turkey ở dưới 90 ngày thì không cần xin visa. HT mua esim của Ubigi trước ngày đi vài hôm, 3GB, 30 ngày Turkey, $9, để xài 'Google map' phòng khi những lúc không có wifi của khách sạn, tới ngày về còn dư hơn 1GB. Có nhiều quầy đổi tiền trong phi trường, họ cho giá rẻ mạt 1usd=28-30tl so với giá trong phố 1usd=36-37tl, no commission. Hối xuất trên Currency Exchange lúc này là 1usd=38tl (Turkey Liras).

Vì tới IST lúc nửa đêm nên HT đặt 'Welcome Pickup' trước khi đi vài ngày trên web, vì giờ đó metro và subway chưa chạy. HT không đi taxi vì người ta nói có khi taxi chở khách đi vòng vòng để tính thêm tiền. Welcome Pickup cho mình biết tên tài xế, số xe, dặn mình chờ ở cổng 14 arrival, 40 USD, 30 phút, trả bằng credit card online giống như Uber. Tài xế chở tới khách sạn trong phố, may họ có phòng trống nên HT check in lúc 3 giờ sáng. Tắm rửa xong leo lên giường thẳng cẳng tới 9 giờ thì đi ăn sáng. HT mướn Side Hotel trong khu phố cổ Sultanahmet 65$/ đêm, có ăn sáng, phòng đơn sơ, tiện nghi đủ xài, ngay trong khu thị tứ nên rất tiện lợi cho sightseeing.

Side Hotel



Side Hotel



Istanbul

Istanbul nằm giữa hai đại lục Châu Âu và Châu Á, một đô thị giàu có với hàng ngàn năm lịch sử và văn hóa. Vị trí địa lý độc đáo này đem lại cho Istanbul sự pha trộn của nhiều nền văn minh, tôn giáo và truyền thống khác nhau. Khi xưa được gọi là Byzantium và sau đó là Constantinople, từng là thủ đô của các đế chế La Mã, Byzantine, Latin và Ottoman, và mỗi đế chế đều để lại dấu ấn khó phai. Bây giờ, Istanbul là thành phố lớn nhất của Turkey, 20 triệu dân, và là nơi có nhiều di tích lịch sử nổi tiếng do chịu sự đô hộ của nhiều đế chế.

Blue Mosque in the background

Blue Mosque (BM) nằm trong khu phố cổ Sultanahmet, cách khách sạn 5 phút đi bộ nên HT ghé qua. Blue Mosque là tên do dân ngoại quốc đặt ra, do bên trong đền được cẩn bằng mấy chục ngàn viên gạch màu xanh. Dân Turkish gọi là Sultan Ahmed Camii (Sultan Ahmet Mosque). Sultan là tiếng của dân Hồi giáo gọi vua, chúa của họ. Đền này rất bề thế, xây cách đây 500 năm, theo kiến trúc Ottoman, có 6 minarets. Đây là điều tối kỵ vì chỉ có Great Mosque ở Mecca mới có 6 minarets, các mosque khác chỉ có tối đa 4 minarets (tháp). Ngày xưa, mỗi ngày năm lần, người ta leo lên tháp hát bài thánh ca du dương Adhan, vang rền trong khu phố, mời gọi người có đạo cùng nhau tới đền cầu nguyện.

Allah is greater. Allah is greater.
I bear witness that there is no God except Allah. (2 times)
I bear witness that Muhammad is the Messenger of Allah. (2 times)
Come to prayer. (2 times)ờng cCome to success. (2 times)
Allah is greater. Allah is greater.
There is no God except Allah.

Bên trong Blue Mosque



Bên trong Blue Mosque

Nếu bạn thấy mosque có minarets thì đó là đền thờ cầu nguyện, còn mosque không có minarets thì là lăng tẩm hay mộ của những người có địa vị quan trọng trong xã hội. Vì là đền cho dân tới cầu nguyện, BM đóng cửa vài tiếng trong ngày tùy theo mặt trời (Người đạo Hồi cầu nguyện năm lần một ngày tùy theo giờ của mặt trời). Họ có cổng cho người ngoại đạo, vào cửa free, chịu khó xếp hàng chút xíu. Trời chạng vạng, Blue Mosque và Hagia Sophia lên đèn rất đẹp.

Hagia Sophia



Hagia Sophia

Đối diện với Blue Mosque là Hagia Sophia được xây dựng cách đây 1,500 năm (532-537), một trong những kiến trúc quan trọng nhất trên thế giới. Hagia Sophia là tiếng Hy Lạp Ἁγία Σοφία: Hagia: holy, Sophia: wisdom, 'Trí tuệ thiêng liêng'). Thuở ban đầu, Hagia Sophia là vương cung thánh đường Chính thống giáo của Đế chế Byzantine trong1,000 năm, sau là thánh đường Hồi giáo (500 năm), rồi đổi thành viện bảo tàng (50 năm) và nay đổi lại là đền thờ Hồi giáo. Hagia Sophia nổi tiếng vì vòm trần lớn, tòa nhà này được xem là hình ảnh mẫu mực của kiến trúc Byzantine. Đây từng là nhà thờ lớn nhất thế giới trong gần một ngàn năm, cho đến khi Nhà thờ chính tòa Sevilla hoàn thành vào năm 1520. Hagia Sophia còn giữ kỷ lục về mái vòm lớn nhất thế giới cho đến khi Duomo được xây dựng ở Florence vào thế kỷ 15. Mái vòm của Hagia Sophia đem cảm hứng cho các kiến trúc sư khi xây dựng các nhà thờ hay thánh đường Hồi giáo về sau. Để vào Hagia Sophia, bạn phải mua vé và chỉ vào được tầng trên, phía dưới dành cho người có đạo đến cầu nguyện vì bây giờ Hagia Sophia là đền thờ Hồi giáo.

Bên trong Hagia Sophia



Bên trong Hagia Sophia

Whirling Dervish cũng là một khía cạnh văn hóa đặc biệt của Turkey, nên HT mua vé coi cho biết. Vé mua từ Getyourguide $17/ người, 1 tiếng, được quay phim chụp hình, chỗ trình diễn gần bên Basilica Cistern, nằm trên đường chính có T1 tram chạy qua, chỉ cách Side Hotel năm phút đi bộ. Có độ hơn 20 khách tới coi, họ giải thích sơ qua và nhấn mạnh đây không phải là buổi trình diễn (performance), mà là một nghi lễ (ceremony), tìm kiếm Thượng Đế bên trong và vun đắp mối quan hệ cá nhân với thần thánh. Mỗi động tác đều mang ý nghĩa tâm linh.

Whirling Devish

Nhân nói về Whirling Dervish, HT nhớ lại trong chuyến đi này tình cờ gặp sáu người bạn SPKT lúc đến khách sạn Melas để bắt đầu đi tour của Gate 1, anh chị Hưng ở Cali (74AV), anh chị Hiếu ở Houston và Huân - Tuyết Lan ở Arkansas. Sáu người này đi tour khác, khởi hành trước tour của HT đi một ngày. Gần cuối tour thì gặp lại các bạn này một tối nưã ở Cappadocia. Gate 1 có optional tour đi coi Whirling Dervish ở Antalya, nhưng giá hơi cao, hình như 50 đô/ người, Tuyết Lan than phiền là nàng muốn đi coi nhưng Huân không chiụ và cho là đàn ông múa có gì mà coi.

Trái đất tròn (những người bạn SPKT)



Whirling Devish ở Sultanahmet


~ 0 ~

[TrucLam]

Trở lại với những ngày ở Istanbul, HT thường lấy 'free walking tour' ở các thành phố lớn. Istanbul có nhiều 'free walking tour' với những chương trình khác nhau. HT lấy '2 Continents 1 City: From Europe to Asia' - đi từ Sultanahmet bên Europe side, qua phà và kết thúc ở Asia side, sau đó mình tự đi phà về lại hotel; tour 'Istanbul Adventure: Old City to Lesser-Known Sites'. Tour guide nói tiếng Anh rành rõi, nhờ những tour này, sau đó HT tự đi tới những nơi đó với nhiều thời gian để thưởng ngoạn thêm, học được nhiều điều về ẩm thực, văn hóa, lịch sử, phong tục, tập quán, phương tiện vận chuyển... và nhiều điều lý thú khác.

Bến phà phiá bên Asia side



Tiệm bán đồ gia vị




Grand Bazaar

Ba ngày đầu ở Istanbul của HT lọt vào tháng lễ Ramadan của Hồi giáo, ban ngày các quán ăn thường chỉ có du khách, nhưng sau khi mặt trời lặn, dân Turkish đến những quảng trường lớn như ở Blue Mosque và Hagia Sophia đầy nhóc. Họ xếp hàng đi lấy thức ăn, trải những tấm bạt, mền, quây quần ăn tối bên nhau, rất vui nhưng không ồn ào. Hàng năm, theo lịch của Hồi giáo, người có đạo hãm mình trong tháng Ramadan, họ không ăn, không uống từ lúc mặt trời lên cho tới lúc mặt trời khuất bóng. Ramadan là tháng thiêng liêng của người đạo Hồi, dành thời gian để cầu nguyện, suy ngẫm về đức tin của mình, tôn vinh những người thân yêu và cộng đồng, giúp đỡ người nghèo và cầu xin sự tha thứ cho tội lỗi. Sau khi Ramadan chấm dứt thì có ba ngày lễ mừng Eid-al-Fitr là thời điểm đổi mới, sau tháng thanh lọc tâm linh, tự kiềm chế và chiêm nghiệm, là thời gian vui vẻ dành cho bạn bè và gia đình, gồm các lễ hội, tặng quà, quyên góp từ thiện và giải trí. Bởi vậy ba ngày Eid-al-Fitr, thiên hạ đi nghẹt đường, xe tram, metro lúc nào cũng đầy người, giống như ngày Tết. HT thấy đây cũng là một dịp để biết thêm về tập quán, tín ngưỡng của người dân xứ khác.

Người ta ăn tối lễ Ramadan ở Sultanahmet Square




Xếp hàng lấy thức ăn ở Sultanahmet Square (Ramadan)

Hammams là gì? Đó là Turkish Bath, nơi tắm công cộng. Ngày xưa, những nhà nghèo khó, không có nước dẫn vào nhà nên họ tới những nhà tắm công cộng, có nước nóng để tẩy trần. Còn bây giờ thì dân có tiền mới tới 'hammam' để được phục dịch. Có một số 'hammam' thuộc hàng sang trọng như đối diện với Hagia Sophia, khá đắt tiền vì khi xưa là nơi của người giàu có tắm, kiến trúc cổ xưa, sang, và đẹp.

Lobby ở Hammas chỗ T tắm

Gần Side hotel có 'hammams', T tới tắm thử, đi buổi sáng nên vắng tanh, một mình một động, rất thoải mái. Họ có phòng riêng cho mình thay đồ và khoá lại. Trước hết, cô đưa vào phòng như tắm hơi, cho nằm trên tấm 'marble' tròn, lớn, có hơi nóng từ dưới lên, khoẻ quá nên T thiu thiu ngủ hồi nào không hay, tới khi cô vào lay dậy dẫn qua phòng nhỏ hơn có tấm 'marble' đủ cho mình nằm. Cô xối nước rồi chà người mình từ đầu tới chân, thân trước thân sau, không chừa chỗ nào, tắm khách rất tận tình. Sau đó cô phủ những túi xà phòng lên đầy người, làm nhiều đợt khác nhau, nắn nót chân tay, đã lắm, rồi tắm gội lại cho mình rất sạch sẽ. Xong là ra ngoài họ cho uống trà nóng và ngồi nghỉ. Tất cả khoảng 45 phút là xong Turkish Bath. Nếu bạn muốn làm thêm 'massage' 45 phút nữa thì họ sẽ làm thêm cho bạn. Mấy hôm đi tour của Gate 1, những khách sạn có 'hammam', tour guide cho biết Turkish Bath thì free, nhưng 'massage' thì tính tiền. T mới tắm ở Istanbul và ngày nào khi về tới khách sạn cơm nước xong là mệt ứ nên T không đi thử 'hammam' ở hotel.

Basilica Cistern



Basilica Cistern

Bạn có dịp xem cuốn phim Hỏa Ngục (Inferno) chưa? Phim Inferno dựa theo cuốn tiểu thuyết của Dan Brown, có Tom Hanks đóng, phim rất hay. Cuối phim có bối cảnh của Basilica Cistern ở Istanbul. Trên thực tế, để tránh hư hại công trình lịch sử Basilica Cistern, phim quay cảnh này ở phim trường. Basilica Cistern là gì? Đây là hồ chứa nước ngầm khổng lồ, được xây cách đây 1,500 năm cùng khoảng thời gian xây Hagia Sophia, dưới thời đế chế Byzantine, để cung cấp nước để lưu trữ và cung cấp nước cho các cung điện lớn và các công trình quan trọng khác, nếu lỡ bị giặc bao vây, hay gặp những mùa hạn hán. Cách đây bốn thập kỷ, Turkey đã trùng tu Basilica Cistern và mở cửa đón khách tới coi. Dưới lòng đất của Istanbul có hàng trăm khu chứa nước ngầm nhưng Basilica Cistern được coi là lớn và đẹp nhất. Khung cảnh lạ và đẹp một cách huyền ảo đã thu hút du khách đến đây rất đông.

...
Basilica Cistern

Nói đến Turkey, người ta thường nghĩ đến những tấm thảm được dệt rất khéo, bền, hoa văn sắc sảo, những khay bánh 'baklava' làm rất bắt mắt mà ăn thì ngọt lịm, hay Turkish Delights deo dẻo. Grand Bazaar, Spice Bazaar, và kế bên Blue Mosque có Arasta Bazaar, ôi đi mấy chợ này lạc đã đời luôn vì họ có rất nhiều cổng, nhiều tiệm, đông người nhất là Grand Bazaar và Spice Bazaar, làm HT nhớ như đi trong 'medina' ở Morocco. Bạn muốn mua gì cũng có cả, có điều chịu khó trả giá.

Đi chợ Spice với chị MT cùng tour Gate 1




Tiệm bán Baklava

~ 0 ~

[TrucLam]

Istanbul trước đây được gọi là Constantinople, từng là thủ đô của Đế chế Ottoman trong hơn bốn thế kỷ. Trong giai đoạn này, nhiều đền thờ Hồi giáo được xây dựng, mang nét văn hóa và tôn giáo của đế chế. Có hơn 80,000 mosque ở Turkey, trong đó Istanbul có hơn 3,000 mosque. Những kỳ quan kiến trúc như Blue Mosque, Suleymaniye Mosque, và rất nhiều mosque danh tiếng khác nữa với mái vòm rộng lớn, tháp cao, gạch cẩn công phu và tỉ mỉ, thể hiện sự xa hoa và tinh tế của kiến trúc Ottoman.

Bosphorus Strait từ Suleymaniye Mosque

Vì sao Istanbul lại có nhiều nhà thờ Hồi giáo vậy? Vì đây là trung tâm của Đế chế Ottoman, nhà thờ Hồi giáo không chỉ là nơi cầu nguyện mà còn là biểu tượng sự hùng mạnh của đế quốc. Trong khu phố cổ Sultanahmet, mỗi góc phố, mỗi nẻo đường đều thấp thoáng nhà thờ Hồi giáo. Chẳng hạn như Hagia Sophia, ban đầu là một nhà thờ Byzantine kéo dài 1,500 năm. Rồi khi rơi vào tay đế chế Ottoman thì người ta cho xây lên mấy 'minarets' và đổi thành đền thờ đạo Hồi trong năm thế kỷ tiếp đó. Đến đầu thế kỷ 20 thì Turkey chuyển làm thành viện bảo tàng cho mọi người vào thưởng lãm. Và cách đây chỉ vài năm thôi, chính phủ đổi Hagia Sophia lại thành mosque. Cathedral, mosque, museum, mosque: lịch sử và quá trình chuyển đổi tôn giáo của Istanbul. Istanbul có thể coi như là thiên đường của đền thờ Hồi giáo. Hầu hết các mosque ở Istanbul hay vài thành phố HT đi qua, họ cho người ngoại đạo vào xem những giờ không có lễ cầu nguyện. Khách nên mặc đồ kín đáo, phụ nữ phải có khăn choàng che tóc, và để giầy trước cửa, chỉ đi vớ vào thảm để giữ sự sạch sẽ chốn tôn nghiêm.

Aqueduct ở Istanbul

Bosphorus Strait (Eo biển Bosphorus) ngăn Istanbul thành hai vùng Âu Á, có phà đi từ bờ Âu sang khu nằm trên đất thuộc Á châu, độ nửa tiếng là tới, xài IstanbulKart tốn 34 liras (gần 1usd). Bosphorus Cruise là những chuyến tàu chở du khách đi dọc theo bờ Âu vòng về theo bờ Á với giá tiền khác nhau. Một chiều đẹp trời HT tới bến phà Eminonu để đi Bosphorus Cruise, người ta đứng thu tiền lúc mình lên tàu 250tl/ người (7 usd) 90 phút, họ có nhiều chuyến trong ngày, có thuyết minh những điạ điểm đặc biệt trên hải trình. Tàu bè qua lại nhộn nhịp trên hải cảng, cảnh hai bên bờ với nhiều mosque, kiến trúc khá đẹp.

Đi phà



Cảnh từ Bosphorus Cruise

Nếu bạn ở khu phố cổ Sultanahmet thì chỉ cần đi bộ nửa tiếng đổ lại là có thể tới rất nhiều 'sightseeing' nổi tiếng của Istanbul. Xa hơn chút nữa như Taksim Square, Galata Tower, Asia Side thì cần IstanbulKart vì rẻ và tiện vô cùng. HT mua một thẻ xài cho hai vợ chồng (mỗi thẻ xài được maximum năm người). IstanbulKart xài cho tram, metro, bus, ferry... Thẻ mua ở phi trường IST hay ở các station, HT mua thẻ từ máy ở Sultanahmet station, tiền thẻ 130 liras, top up bao nhiêu tuỳ mình: 200, 400... liras chẳng hạn, mỗi lần đi tốn 27 liras, scan on, không scan off. Hôm HT chuyển từ Side hotel ở phố cổ Sultanahmet tới Milas hotel là nơi để nhập tour với Gate 1, Uber cho giá 30usd (1,100 liras), Welcome Pickup 1,200 liras, HT kéo vali đi T1 rồi chuyển sang M2, chỉ tốn 108 liras cho hai vợ chồng và đi bộ chút xíu là tới nơi, đường đi nước bước nhờ vào Google map, tiện lắm! Tram T1, metro M2 không vào giờ cao điểm, rộng rãi, có chỗ ngồi, sạch sẽ, an toàn, dễ đi... Tram T1 là tuyến đường tiện lợi nhất để tới các sightseeing trong Istanbul, trạm Sultanahmet chỉ cách Side hotel vài phút đi bộ. Istanbul có nhiều toilet công cộng, sạch sẽ, có nơi free, có nơi trả tiền và T thấy họ có máy lấy credit card 5 liras (chưa tới 20 xu tiền đô). Suốt ba tuần ở Turkey, T chưa phải trả tiền toilet.

Cảnh từ Bosphorus Cruise



Xe bánh mì pretzel

HT không vô nhà hàng ở Istanbul, ăn sáng ở khách sạn, ăn trưa hay tối thì tấp vô mấy quán nhỏ đầy dẫy trên đường phố, mua đem về khách sạn hay ngồi ở mấy công viên ăn, giá thức ăn trong Istanbul mắc hơn so với nơi ít du khách hơn. HT thấy pretzel, bắp luộc, bắp nướng, 50 liras trong Istanbul, 25 liras ở nơi khác, thích nhất món cá nướng cuốn, mackerel họ nướng trên lửa than, lấy xương ra, cuốn trong bánh mỏng với rau, thơm, ngon không mỡ màng, ăn hoài không ngán 180-200 liras ở khu gần bến tàu và Galata Tower, ra dấu mua một phần cắt làm đôi, là đủ no cho hai vợ chồng.

Xe bắp nướng



Tiệm bánh mì thịt

Món bánh mì thịt nướng với rau, pickle, khoai chiên, giòn và đậm đà, có tiệm cho kèm với Ayran - một loại yogurt lỏng có vị chua chua mặn mặn khác với yogurt HT thường ăn ở Mỹ. Tất cả những món thịt nướng, meatball, pizza, cá, cánh gà... họ đều nướng từ lửa than ngay khi mình mua nên ăn nóng và thơm. Họ có món cơm gà, cơm nấu với đậu ăn bùi bùi. Pizza, miếng bánh có hình dạng như chiếc thuyền, bánh mỏng, giòn, nướng trong lò than, thơm, cỡ 200-300 liras tùy chỗ, hai vợ chồng một bánh là đủ. Nếu ngán thức ăn Turkish thì có McDonald, Burger King, Popeye... giá rẻ hơn ở Mỹ. Giá thức ăn thấy nhiêu trả nhiêu. HT toàn trả tiền mặt cho thức ăn, vì thường chưa tới 10usd, chỉ vô nhà hàng ngồi thì mới trả thẻ. Mua thức ăn thì dễ yệu, chỉ vào hình là tiền trao cháo múc.

Bánh mì thịt nướng và yogurt 260 liras

HT không hảo món ngọt lắm, baklava họ ngâm trong syrup ngọt quá, các món bánh vị ngọt nhiều với khẩu vị của HT. Có loại kẹo của họ Lê giòn rụm, lựu đỏ ao và ngọt lịm, cam quít tươi. Café Turkish rất đậm đặc, trà nóng uống được. Các hotel để nước chai cho khách dùng.

Bánh cá nướng cuốn 180liras



Bánh mì thịt nướng

Khách sạn ở Istanbul, HT ở Side Hotel, quả thật là nơi lý tưởng và không quá mắc (65usd/ đêm, có ăn sáng, wifi rất tốt). Đối diện với Side hotel là Seven Hills có terrace cao hơn Side hotel nên lên đó chụp hình xuống khu phố cổ rất đẹp, khách sạn dễ dãi cho lên dù mình không ở đó (nhờ tour guide của walking tour nói mới biết). Sau khi tour, HT ở Galata Times gần Galata Tower cũng thích lắm vì gần với mọi thứ nhất là các trạm di chuyển công cộng (80usd/ đêm, có ăn sáng). Các khách sạn của Gate 1 xịn hơn nhưng thường ở ngoài phố, vì họ cần chỗ để bus đậu được.

Hammam kế bên Hagia Sophia từ Seven Hills

Istanbul, Turkey khá an ninh, đường xá rất tốt, metro, tram cứ vài phút là có chuyến. Những chỗ đông người như trên tram, metro, HT cẩn thận nhưng không cảm thấy bất an. Dân Turkish rất hiếu khách và thân thiện, tuy họ không nói được tiếng Anh nhiều nhưng cố gắng giúp mình. Trong Sultanahmet trên con đường tram T1 chạy có nhiều hàng quán, quầy đổi tiền, giá gần bằng 'currency exchange' trên web. Giấy 100usd hay 20usd, 10usd... có hối xuất bằng nhau và họ không xăm soi kén tiền mới, tiền đếm bằng máy nên không lo bị lộn, thường họ đổi cho giấy 200, 100, 50 liras nên rất dễ xài.

Cơm gà nướng



Trên Bosphorus cruise

Thời gian sau này, HT cứ đi vài tuần, về nhà vài tuần rồi lại đi tiếp nên có nhiều chuyến không nhớ được hết các chi tiết và không có giờ ghi lại thành bài bản cho đàng hoàng. Thôi thì nhớ đâu, viết đó.

~ 0 ~

[TrucLam]

Sau tuần lễ trong khu phố cổ Sultanahmet, HT kéo vali tới khách sạn Melas nằm ở ngoại ô Istanbul để nhập chung với Gate 1 Tour. Rời Side hotel khoảng 10 am và tới Melas hotel, họ có phòng trống nên cho mình check-in sớm. Buổi tối đầu tiên gặp tour manager, người sẽ cùng với mình suốt chuyến đi. Tour guide Jc-Ken, tuổi trung niên, hoà nhã, nói tiếng Anh lưu loát. Chuyến tour này có 37 người, phân nửa là dân da trắng, 4 cặp người Hoa, 6 người Ấn độ và 4 VN (HT và ac H-MT, cư dân ở Montréal - Canada, tuổi ngoài 70, rời VN từ khi ở tuổi trung học, thường đi đánh golf ở Mỹ).

Gulhane Park

Gate 1 tour, Blue Mosque in the background




Topkapi Palace

Sáng ra, bus chở cả đám vô Sultanahmet để 'sightseeing', ghé qua Topkapi Palace, Hagia Sophia và Blue Mosque. Topkapi Palace - cung điện nguy nga này là nơi ở của hoàng gia Đế chế Ottoman trong gần 400 năm, nơi lưu trữ nhiều cổ vật hiếm quý. Mấy hôm ở Sultanahmet, HT tới đây và chỉ đi vòng ngoài vì vé tour rất mắc, $55/vé, Gate 1 dẫn đi tour bên trong và họ đã trả tiền vé cho mình. Loanh quanh ở Topkapi Palace vài ba tiếng, rồi qua Hagia Sophia, Gate 1 cũng lo tiền vé cho khách vào Hagia Sophia, sau đó là một tiếng ăn trưa và vô Blue Mosque, German Fountain..., rồi xe bus chở về Melas hotel.

Topkapi Palace



Topkapi Palace

Cách đó vài hôm khi còn ở trong Sultanahmet, tuy HT chỉ vô được tới First Courtyard của Topkapi Palace, sau First Courtyard phải mua vé mới được coi tiếp, nhưng có được buổi sáng ở khu vườn kế bên hoàng cung do đi 'free walking tour' mà biết. Gulhane Park (Rose Garden, Vườn Hồng) mở cho công chúng từ đầu thế kỷ trước, khu vườn rộng lớn, cây cao bóng mát. Lúc này đang đầu Xuân, hoa tulip rộ nở. HT có buổi sáng đẹp ở Vườn Hồng.

Hagia Sophia Museum



German Fountain

Nếu bạn chỉ đi tour với Gate 1 thì coi như có một ngày ở Sultanahmet mà thôi, rất cập rập và không có giờ đi coi nhiều chỗ khác.

~ 0 ~

[TrucLam]

Ôi trời ơi, mấy tháng nay, sao ipad, laptop của T không vào được web nhà. Hôm nay cũng phải qua năm bảy cửa ngõ mới vào được để ghi lại bài viết về chuyến đi TNK cho xong. Phần thứ hai này là những nơi dừng của Gate 1. Turkey là xứ sở rộng lớn, nhiều phong cảnh khác nhau, di tích lịch sử trải dài mấy ngàn năm, dân chúng hiền hòa, nên dù chốn thị thành cũng không thấy chộn rộn chốn đông người.

Những đường hầm qua núi



Đường vào làng quê




HT ăn trưa ở nhà hai mẹ con cô đứng kế bên T

Sáng nay, giã từ Istanbul để bắt đầu chuyến tour đến những thị trấn, thành phố, thủ đô của Turkey, tất cả nằm trên phần đất thuộc Tây Á (Western Asia) trong gần hai tuần lễ. Istanbul đông cư dân nên bị kẹt xe, chứ khi xe ra tới ngoại ô thì đường xa lộ rộng rãi, láng o, xe chạy phon phon. Hai bên đường là những cánh đồng hoa cải vàng tươi. Những cánh đồng này đem lại nguồn lợi tức dồi dào nhờ làm ra dầu ăn Canola bán cho thế giới. Trên đường đi qua những thành phố, thị trấn của Turkey, hai bên đường đều trồng những thứ hoa màu khác nhau, chứ không bỏ đất hoang.

Những cánh đồng hoa cải Canola

Cứ vài tiếng xe tấp vô 'rest stop' cho bà con xả nước, nơi đây các cửa tiệm khang trang, toilet sạch sẽ. Có lần, xe bus bị cảnh sát ngoắc vô trạm. HT thấy tài xế in miếng giấy từ máy in nhỏ như loại mà nhà hàng in receipt cho khách, đưa cho cảnh sát. Sau đó xe được tiếp tục đi, tour guide giải thích: 'Những chuyến tour bus lớn, xe phải có 'record' đi bao lâu thì dừng để cho tài xế nghỉ, tùy theo đoạn đường dài ngắn, để trình với cảnh sát, những quy định này mang lại sự an toàn cho mọi người.' HT thấy đây là điểm son của Turkey. Suốt thời gian ba tuần ở Turkey, HT chưa thấy cảnh đụng xe dù có lúc đi trên những đèo cao khúc khuỷu hay trong những ngày tuyết rơi lả tả, hay trong khu cư dân đông đúc, người ta nhường nhau mà đi.

Tuyết rơi

Trưa đó xe tới Troy. Câu chuyện 'Con ngựa thành Troy' từ thuở xa xưa được viết thành truyện, quay thành phim không biết bao nhiêu lần, vì nhiều tình tiết hấp dẫn, lôi cuốn, giờ mới biết Troy ở Turkey. Theo thần thoại cổ đại, con ngựa thành Troy đã giúp Hy Lạp chiếm được thành Troy, nhưng T không biết điều này có thật hay không. Troy bị tiêu hủy, được xây dựng lại, chồng chất lên nhau qua nhiều thời đại. Ngày nay, nơi đây chỉ còn lại những cột đá đổ nát, những đống gạch vụn, khó tưởng tượng được khi xưa là kinh thành mà nhiều xứ muốn chiếm đóng. Tối nay nghỉ đêm ở Canakkale.

Ruin ở Troy

Những chuyến đi tour thì khách khỏe lắm, đi đâu, ngủ đâu, ăn gì, coi gì, mọi thứ có tour manager đảm trách, những chuyến đi như vầy hợp với người lớn tuổi, sức khỏe xìu xìu ễn ễn. Izmir là nơi được tour bus, cruise ship đổ về vì gần đó là Ephesus, thủ đô của thế giới cổ đại. HT tới Ephesus và House of Virgin Mary cách đây không lâu khi đi cruise vùng Địa Trung Hải nên kỳ này bỏ qua Ephesus, chỉ coi phố xá Izmir, trong khi một số người cùng tour Gate 1 có một ngày để tới Ephesus, optional tour, nguyên ngày, khoảng 100 đô/ người.

HT mở ngoặc nói thêm một chút về Ephesus nếu bạn đi từ cruise ship. Tàu thường đậu ở bến Kusadasi thì lên bến là có rất nhiều taxi, van... chở khách tới Ephesus và House of Virgin Mary, kỳ đó HT trả 20 đô/ người, 4 tiếng. House of Virgin Mary là một gian nhà nhỏ, nơi Đức Mẹ sống những năm cuối đời, vô cửa 10 đô/ người, cash only, không được chụp hình, khu này nhỏ so với Ephesus, mất hết hai tiếng ở đây, chỗ này những người đi cùng van điều đình thêm để tài xế chở tới đây. Theo ý HT thì vì chỉ có bốn tiếng, HT thấy nên dành trọn thời gian cho Ephesus và lấy tour guide ở đó (khoảng 10 đô/ người) vì Ephesus khi xưa có đền Temple of Artemis - một trong bảy kỳ quan thế giới mà giờ thành hoang phế với thời gian. Ephesus rất rộng lớn với nhiều giá trị lịch sử mà cảnh cũng đẹp nữa, hai tiếng không đủ cho mình coi hết.

Travertine ở Pamukkale




Travertine ở Pamukkale

Trên đường từ Izmir tới Antalya, tour ghé tới 'travertine' ở Pamukkale, núi trắng, với hồ nước xanh biếc. Những hồ nước nóng này chảy xuống vách đá, giống như những ruộng bậc thang. HT thấy giống giống khu Mammoth Spring ở Yellowstone. Những thác nước này là kết quả của hàng ngàn năm nhiệt độ dưới lòng đất tương tác với bên ngoài, thường là những suối nước nóng nằm trên triền dốc, chảy qua đá vôi xốp, sau đó lắng đọng trên bề mặt dưới dạng travertine. Loại đá vôi này, có màu trắng sáng chói, được dùng để xây các công trình trên khắp thế giới cổ đại, như Đấu trường La Mã Colosseum.

Travertine

Chiều đó tour tới Antalya, HT có hai đêm ở đây. Buổi sáng tour dẫn du khách tới khu phố cổ và đi tàu để ngắm Antalya từ ngoài biển.

Antalya



Antalya

Rời Antalya, tour tới Cappadocia nằm trên một cao nguyên khô cằn, với mùa hè nóng bức và giá lạnh khi đông về, nơi đây địa thế lạ lùng với sắc màu rực rỡ, do được bao quanh bởi ba ngọn núi. Vào lúc mặt trời mọc, hàng trăm khinh khí cầu bay qua các thung lũng và lơ lửng trên khung cảnh đẹp như trong truyện cổ tích. Nơi đây, mỗi sáng có gần 10,000 người đi 'hot air balloon', hầu hết là du khách vì rất mắc, gần 300 đô/ người.

Hình này của tour guide tặng cho khách (Cappadocia)

Hôm gặp lại Huân - Tuyết Lan, nhóm SPKT sáu người này đã đi Khinh khí cầu (Hot air balloon), cho rằng tuy giá cả đắt đỏ nhưng thích lắm, đáng tiền! Nhóm Gate 1 của T tới Cappadocia sau một ngày, tour 'Hot air balloon' bị cancel vì thời tiết, gió to và tuyết, xui thì thôi. HT có được một tối chuyện trò với các anh chị này ở lobby của khách sạn. Ôi thôi thật là rôm rả.

Ăn sáng với nhóm Huân-Tuyết Lan trước khi chia tay

Ở Cappadocia, tour chở đi coi lâm viên Goreme và khu địa đạo dưới lòng đất.

Goreme National Park

Cách đây gần bốn ngàn năm, núi lửa phủ lên vùng này một lớp tro dày, sau đó đông lại thành một loại đá mềm dày hàng chục thước. Gió và nước soi mòn phần đá mềm, để lại những thành phần cứng hơn để tạo thành với các hình nón, trụ, đỉnh nhọn, nấm và ống khói, thành thung lũng Göreme ngày nay. HT có một ngày cuối Đông tuyết giá tuyệt đẹp ở lâm viên Goreme.

Goreme National Park

Nơi cuối cùng dừng chân trước khi về lại Istanbul là thủ đô Ankara. Mấy hôm ở Cappadocia và Ankara trời lạnh lắm, tuyết rơi ngập đường, tuyết trắng phủ đầy trên núi cao, đường đèo quanh co, hai bên đường cảnh sắc cuối Đông tuyệt đẹp. Tour bus chở tới quảng trường rộng mênh mông, nơi đây là lăng mộ của Atatürk (Mustafa Kemal), người sáng lập ra nhà nước Thổ Nhĩ Kỳ và là tổng thống đầu tiên của Turkey ngày nay. Đang chờ coi lính đổi gác thì mèn ơi gió rét thổi ào ào, mưa tuyết rơi tầm tã, bà con ai nấy lo trú mưa chứ không coi được gì nhiều. Rất tiếc là tour ở đây chỉ có một đêm nên không vào coi được lăng mộ của Ataturk do mưa bão và
sáng sau đó là lái về Istanbul.

Lăng Ataturk ở thủ đô Ankara



Khu lăng Ataturk ở Ankara

Đi tour tuy ghé nhiều chỗ nhưng khó thấy được nhiều điều hay ho, lý thú như tự đi vì đi như chạy giặc. HT ước gì tour dừng thêm vài ngày ở mỗi nơi thì tuyệt quá. Cũng may nhờ qua trước tour 1 tuần và ở trong khu phố cổ Sultahnamet nên HT coi được nhiều nơi hơn những người chỉ đi tour. Cũng có vài cặp trong tour tới Istanbul trước tour vài ngày như HT và họ cho rằng đi như thế thích hơn vì đỡ cặp rặp.

Buổi chiều sau đó, bus về tới Istanbul, một số khách theo tour guide đi Bosphorus cruise và Cistern Cathedral dù trời đầy mây u ám và họ nói đi như chạy giặc. HT vì đã coi mấy chỗ này rồi nên theo bus về lại khách sạn nghỉ ngơi trước khi ăn tối kết thúc chuyến tour.

Phố xá ở Taksim Square




Taksim Square

Sáng hôm sau, hai giờ sáng bus chở khách ra phi trường về nước, có tour guide đi kèm tới phi trường để giúp khách. Riêng HT ở lại Istanbul thêm mấy ngày trước khi về Mỹ nên sáng đó hai đưá ăn sáng ở khách sạn, trả phóng rồi nhờ khách sạn gọi taxi để tới Galata Times Hotel gần Galata Tower, 15 phút xe, 10 đô.

Galata Tower




Galata Tower at night

Lúc đầu, HT book khách sạn ở Taksim Square sau khi đi tour về, gần ngày đi thấy biểu tình ở Taksim Square rần trời nên đổi qua Galata Times Hotel 80 đô/ đêm, có ăn sáng, chỉ cách Galata Tower vài phút đi bộ. Galata Tower và Taksim Square là hai địa danh nổi tiếng của Istanbul. Những khu này nằm cách khu phố cổ Sultanahmet bởi cây cầu bắc qua Golden Horn. Từ Galata Tower muốn tới Taksim Square, HT lấy xe điện gần đó đi tới quảng trường Taksim - một loại xe có một toa nhỏ chạy trên đường sắt như ở San Francisco, còn bận về thì đi bộ cở nửa tiếng là tới nhà. Taksim Square, Galata Tower, khu bến tàu và nhiều sightseeing gần đó, bạn có thể đi bộ, metro, ferry... rất tiện lợi. Hai ngày ở Galata Tower, HT toàn ăn món cá nướng cuốn, rất ngon!

Cá mackerel nướng than




Cá nướng cuốn

Ngày về, HT có chuyến bay sớm lúc 8 giờ sáng, nhờ khách sạn kêu taxi ra phi trường IST, 1,200 liras (khoảng 30 đô), mình trả tiền liras cho khách sạn, họ đưa cho tài xế và nói chở khách ra phi trường vì tài xế không nói được tiếng Anh nhiều. Qua passport control dễ dàng và nhanh chóng. Bận về khi đổi chuyến bay ở phi trường Heathrow thì không phải đổi terminal, xuống lên đều ở terminal 5.

Phi trường Istanbul

HT không thích phi trường Heathrow lắm vì họ chỉ cho mình biết cổng (gate) có một tiếng trước giờ bay (departure time), nên phải ngóng mắt theo dõi trên màn ảnh để tìm đường tới 'gate' vì tuy cùng terminal nhưng có khi phải đi thang máy rồi đi 'tram' một đoạn ngắn mới tới 'gate'. Lúc đó ai nấy đều tìm cách tới gate nên rất đông. Còn khác terminal thì đi shuttle bus mới tới.

Nếu bạn sống gần Dallas thì Turkish Airlines có chuyến bay thẳng từ DFW tới IST, giá rẻ hơn các hãng máy bay Mỹ.

Tour Gate 1 đạt điểm cao:

- Khi tới một thị trấn nhỏ, tour cho du khách coi dân ở đó sinh hoạt ra sao để mình thấy đời sống thường ngày của họ, như nhồi nướng bánh mì, chia thành group nhỏ chừng 4-6 người vào nhà dân, dùng bữa trưa ở đó với món ăn thuần túy của người bản địa, hôm đó tụi T ăn chay, không thấy miếng thịt nào, mấy món đó chưa từng ăn trong đời.

- Có đêm tour chở khách tới nhà hàng dùng cơm tối có bàn đặt bên lề đường cho mình trải nghiệm một khía cạnh khác của quán ăn thuộc loại hơi sang bên vỉa hè, ngắm ông đi qua bà đi lại.

- Ăn trưa ở 'reststop' có quầy thức ăn nhanh và tiện: HT mua một ghim có bảy cánh gà, họ để lên lửa than nướng liền cho mình, rất thơm, họ đơm thêm cơm và xà lách vào diã gà, hai đứa ăn no ách mà chỉ tốn 400 liras (khoảng 10 đô).

Nguyên mâm này 10 đô

- Các hotel của Gate 1 đều rất xịn.

- Bus driver lái xe rất nghề và rất cẩn thận, cho mình cảm giác an toàn trên từng cây số.

- Trong chuyến đi, khách chỉ trả vài lần tiền ăn trưa hay ăn tối, còn lại Gate 1 trả.

- Tour guide nói tiếng Anh rành rõi, tận tình giúp đỡ khách, rất chu đáo, giải thích nhiều điều hay về lịch sử, địa lý, dân tộc, tập quán và bất cứ điều gì khách thắc mắc. Cảm ơn JC-Ken!

- Istanbul card rất tiện lợi, dễ xài và rẻ, dùng cho tất cả các phương tiện di chuyển công cộng như ferry, bus, metro...

HT tập nói được:

Hello: Merhaba (Ma-ha-bà). Thank you (Teşekkürler: tây Séc cu lơ)

Vài dòng về chuyến đi Turkey. Chúc bạn đọc luôn vui khỏe.

~ 0 ~