Scotland
Bạn đọc thân mến,
Đầu Xuân năm nay 2026, HT có chuyến đi tới xứ sở với những đàn cừu thảnh thơi nhàn nhã nhơi cỏ trên những đồi xanh dợn sóng tới tận chân trời; những con đường làng quanh co nơi triền dốc; những vách đá vực sâu ra sát đại dương; cảnh đẹp miền cao nguyên của hai xứ Tô Cách Lan (Scotland) và Ái Nhỉ Lan (Ireland). Chuyến này HT đi với với Gate 1 Travel '16 Days Scotland and Ireland', khởi hành từ Edinburgh - Scotland (thủ đô của Tô Cách Lan) và kết thúc tại Dublin - Ireland (thủ đô của Ái Nhỉ Lan). HT tới Edinburgh (đọc là Edin-burra) trước khi đi 'tour' một tuần và ở lại thêm một ngày tại Dublin; tuy muốn có thêm ba bốn ngày ở Dublin nhưng vì vé máy bay mấy ngày sau đó mắc hơn nhiều nên đành chỉ ở thêm một ngày mà thôi, chứ Dublin cũng có nhiều nơi để coi. Tổng cộng chuyến đi ba tuần tất cả, tám ngày cuối của tháng Tư và hai tuần đầu tháng Năm. Vé máy bay tự mua chứ không mua qua Gate 1; HT đi hãng American Airlines, bận đi từ Austin tới Edinburgh và bận về từ Dublin tới Austin.
Melrose Chapel
Qua chuyến đi này, HT hiểu rõ hơn về những danh xưng như United Kingdom (UK), England, Great Britain, Commonwealth, chứ từ nào tới giờ kêu nó lộn xà ngầu. England mình thường gọi là Anh quốc là một phần của Great Britain. Great Britain là một hải đảo bao gồm England (thủ đô là London), Wales (thủ đô là Cardiff) và Scotland (thủ đô là Edinburgh). The United Kingdom gồm có Great Britain và Northern Ireland (thủ đô là Belfast). Sự khác biệt: một là quốc gia (UK), một là hòn đảo (Great Britain), và cái thứ ba là một phần của hòn đảo (England). Commonwealth (Khối Thịnh Vượng Chung) gồm nhiều nước trên thế giới có thỏa thuận liên kết với Liên Hiệp Anh (UK) như Úc, Canada, Ấn Độ...., có gần 60 nước trên khắp năm châu trong Commonwealth. Đứng đầu Commonwealth hiện nay là King Charles III, vua Charles chỉ mang tính tượng trưng mà thôi.
Rời Austin lúc sáng sớm và tới Philadelphia (PHL) khoảng 2pm, chờ 5 tiếng, tới 7pm thì lên máy bay đi Edinburgh (EDI). Chuyến bay êm xuôi, đúng giờ và sau hơn sáu giờ bay là tới Edinburgh lúc 7 giờ sáng, giờ địa phương. Scotland và Ireland đi trước Texas sáu tiếng. Thủ tục nhập cảnh dễ dàng và nhanh chóng, chỉ qua máy chụp hình là xong, không có người đóng dấu trên passsport. Bạn nhớ xin ETA nhập cảnh UK trước khi đi. ETA có giá trị hai năm, £20. Vì chỉ có 'carry-on' nên không biết lấy hành lý có lâu không, chỉ thấy sáng đó ở khu 'arrival' không đông người lắm. Trước khi rời Mỹ, HT mua 'e-sim' của Ubigi, xài cho Europe, 3Gb, $9, nên khi đến EDI, HT chuyển qua dùng 'data plan' của Ubigi để lấy 'Google map' vô phố.
Edinburgh
HT đi chuyến bus Airport Link từ phi trường EDI tới Waverly Station trong khu phố cổ (city center) là trạm chót. Họ bán vé ở 'bus station A' sau khi ra cưả arrival, £6 một người, trả bằng credit card, cứ khoảng 15 phút là có chuyến, 24/7. Bus có hai tầng, có 'rack' cho khách để vali, đi khoảng nưả tiếng là tới 'city center', kế bên Waverly train station, đi bộ năm phút là tới Premier Inn hotel. Ấn tượng đầu tiên là dân Scottish rất dễ thương. Lúc HT xuống bus, còn loay hoay với cái điện thoại để kiếm đường tới khách sạn thì một cô gái trẻ (bán vé HOHO) hỏi có cần giúp gì không. 'T chìa cho cô coi tên khách sạn thì cô vừa chỉ hướng vưà nói: 'Đi xuống hết con dốc này, quẹo trái, khách sạn bên tay phải.' (Go to the bottom, turn left, it's on your right.)' Cảm ơn nàng rất nhiều!!! Những ngày sau đó, HT gặp dân bản xứ ở trạm xe bus, xe lửa hay trong thang máy..., họ đều vui vẻ bắt chuyện với mình trước. Có điều 'accent' hơi khó nghe.
Edinburgh
Tới khách sạn Premier Inn lúc 9am mà tới 3pm mới được check-in, T hỏi nếu có phòng cho check-in lúc này thì trả thêm bao nhiêu? Họ tính £15 cho 'early check-in', HT chiụ liền, khoẻ quá, lên phòng tắm rưả rồi thăng một giấc 'power nap' tới trưa là tỉnh táo. Premier Inn trên đường East Market trong khu phố cổ (old city), ở vị thế tiện lợi, đi bộ tới được nhiều sight-seeing, cách con đường nổi tiếng Royal Mile hai phút, trạm xe lưả năm phút, hàng quán xung quanh rất nhiều nên HT không ăn sáng ở khách sạn (họ tính tới gần £20/ người, buffet).
Royal Mile là con đường chính trong khu phố cổ nối Edinburgh Castle một đầu và Palace of Holyroodhouse ở đầu kia. Lâu đài Edinburgh được xây dựng như một pháo đài (fortress) nên nằm trên đồi cao, từ đó thả bộ tới cuối dốc khoảng một dặm đường là tới Palace of Holyroodhouse. Vì Edinburgh Castle và Palace of Holyroodhouse đều là nơi hoàng gia ở ngày xưa nên người ta đặt cho con đường này cái 'nick name' là Royal Mile chứ thật là đây chỉ là một đoạn đường của High Street. Còn bây giờ, hoàng gia chỉ ở Palace of Holyroodhouse, chứ không có ai ở Edinburgh Castle. Vào cửa Edinburgh Castle và Palace of Holyroodhouse phải mua vé. Palace of Holyroodhouse không được chụp hình bên trong. Edinburgh Castle cho chụp hình bên trong. Gate 1 chỉ mua vé cho khách coi Edinburgh Castle chứ không chở tới Palace of Holyroodhouse.
Palace of Holyroodhouse
Lá cờ của Scotland tượng trưng cho cây thánh giá củaThánh Andrew, thánh bổn mệnh của Scotland, có hình chữ thập trắng trên nền màu da trời. Đây là một trong những lá cờ cổ nhất, còn được xử dụng đến ngày nay, lần đầu được treo vào năm 1512. Màu trắng đại diện cho sự chân thật và hòa bình, màu xanh tượng trưng cho sự kiên trì, lòng trung thành, sự thật, công lý.
HT ghi tên lấy tour ở Parliament lúc 2pm, gần bên Palace of Holyroodhouse. Đây là 'free tour' của họ để biết chút đỉnh về hệ thống chính trị của Scotland. Từ Parliament băng qua đường là Palace of Holyroodhouse và gần đó có đường 'hiking' lên Arthur’s Seat, trên đây sẽ thấy toàn thành phố Edinburgh. Sau đó Parliament tour, HT đi coi cảnh đẹp xung quanh khu này chút xíu.
Scottish Parliament in Edinburgh
Từ lúc ăn sáng trên máy bay trước khi hạ cánh, tới giờ này, sau khi đi tour ở Parliament, chưa có gì trong bụng nên trên đường về khách sạn, thấy có tiệm ăn nhỏ Oink trên đường Canongate, ghé vô, bắt chước người ta mua món heo quay (pig roast / hog roast), thịt quay mềm xé sợi, trên để vài miếng da dòn rụm, và haggis - món ăn quốc hồn quốc túy của Scottish, giá bình dân, ăn được. Sau này lúc đi tour, bữa ăn sáng nào cũng có 'haggis', có điều haggis điểm tâm ở khách sạn hơi khô và mặn, nên chỉ thử một hai lần cho biết mà thôi.
Royal Mile như cái xương sống của con cá, nằm trên dãi đất cao, hai bên sườn dốc là những ‘close’ (alley), giống như những con hẻm nhỏ hẹp, đổ xuống dốc rất sâu, có khoảng 70 'closes' dọc theo hai bên Royal Mile. Có 'close' là nhà người ta trong đó, có 'close' có viện bảo tàng hay khách sạn, xây sâu dưới dốc năm bảy tầng lầu, chứ đứng trên Royal Mile chỉ thấy nhà cửa cao đều nhau chừng hai ba tầng mà thôi.
Trưa đó, HT ghé tới St. Giles Cathedral và đi hết phần còn lại của con đường Royal Mile. Cách đây mấy năm (2022), Nữ hoàng Elizabeth II mất ở lâu đài Balmoral cách Edinburgh khoảng 100 dặm. Quan tài bà được quàn tại thánh đường St. Giles vài ngày trước khi đưa về London. HT lấy 'free tour' của nhà thờ nên được biết thêm, chứ Gate1 không có giờ vô bên trong St. Giles.
Saint Giles Cathedral
HT lấy 'free walking tour' và biết thêm nhiều địa danh khác quanh đó như Grassmarket. Đây là một trong những khu vực xưa cũ nhất của Edinburgh, ngày xưa là một chợ bán ngựa và gia súc nên người ta chất đầy cỏ cho súc vật ăn, bởi vậy mới có cái tên là Grassmarket. Ngày nay, nó là một điểm du lịch rộng rãi, sạch sẽ, với nhiều hàng quán vì rất gần với Royal Mile.
Gần nhà thờ St. Giles có con đường Victoria nổi tiếng là con đường đẹp nhất nơi đây. Đường Victoria cong cong với những cánh cửa sơn màu bắt mắt, vừa đẹp để chụp ảnh vừa giống trong truyện cổ tích, đã gợi cảm hứng cho J.K. Rowling đem vào truyện Harry Potter.
Victoria Street - Edinburgh
~ 0 ~
Glasgow
Tour Gate 1 sẽ có một ngày hai đêm ở Glasgow, HT thấy thời gian như vậy ít ỏi quá. Glasgow chỉ cách Edinburgh một tiếng xe lửa nên HT tới đó hai ngày trước khi đi tour để coi Glasgow thong thả hơn, và ở đó từ thứ Sáu tới Chủ Nhật, may là giá phòng ở đây rẻ nửa giá so với Edinburgh. Thế là sau hai ngày ở Edinburgh, HT lấy xe lửa tới Glasgow. Xe lửa từ Waverly station ở Edinburgh đến Glasgow Queen Street station, mua qua ScotRail trên Internet, vé khứ hồi £45, xe đi chưa tới một tiếng, có thể đổi giờ đi dễ dàng, sạch sẽ, đúng giờ, có nhiều chuyến đi trong ngày.
Buchanan Street - Glasgow
HT ở Point A Glasgow hotel cách trạm xe lửa và xe buýt khoảng năm sáu phút và đi 'free walking tour' gần đó, rất tiện lợi. Tuy Edinburgh là thủ đô, nhưng Glasgow là thành phố lớn nhất của Scotland. Trong khu phố cổ, kế bên Queen Street Station, nơi HT đi xe lửa tới, có George Square, đây là tâm điểm của Glasgow, nhưng đang được trùng tu nên không thấy được cái đẹp của khu này, tiếc lắm! Thánh đường Glasgow khá lớn, xây cách đây gần ngàn năm, nơi chôn Thánh Mungo là thánh bổn mệnh của Glasgow.
Ở Glasgow, HT lấy 'day trip' tới Glenfinan Viaduct, Ft William, Glencoe và một số thắng cảnh quanh vùng. Glenfinan Viaduct xuất hiện trong những tập phim Harry Potter, nên thu hút khá đông du khách, vả lại phong cảnh quanh vùng khá đẹp. Có nhiều 'viewpoint' ở Glenfinan Viaduct, có điều hôm đó xe lửa tới lúc HT đã xuống lại 'visitor center' nên không chụp được cảnh xe lửa chạy trên
'viaduct'.
Glenfinan Viaduct
~ 0 ~
Edinburgh New Town
Sau hai ngày ở Glasgow, HT về lại Edinburgh ở khách sạn The Place bên khu 'new town' để đi một số 'sightseeing' ở khu này. Gần đó có Calton Hill, không nổi tiếng bằng Arthur’s Seat, nhưng gần phố và dễ đi hơn, HT lên đó ngắm cảnh thành phố. Edinburgh, Scotland có nhiều viện bảo tàng, du khách vào đây không phải trả tiền.
Mấy ngày ở Edinburgh, HT thường ăn cơm, ăn phở, có quán ‘Phở’ với nhiều chi nhánh và nhiều tiệm VN khác nưã, ăn được. Mấy quán này chỉ cách khách sạn HT ở năm mười phút đi bộ. Còn lại, khi thì 'fish and chip', Mc Donald (ăn sáng rẻ hơn buffet trong khách sạn, không bị giờ giấc bó buộc), Popeyes, KFC có món cánh gà chiên (chicken wings) ngon hơn ở Mỹ nhiều, bên trong mềm mại 'juicy', bên ngoài dòn rụm như tempura, không nhiều bột nên không bị ngán. Hay họ có cơm với gà chiên và xà lách là T khoái vì là đạo cơm, một phần hai người ăn là no.
Ở Edinburgh, HT lấy 'day trip' đi về phía Nam của Scotland khu Hadrian's Wall gần biên giới với England và một vài thắng cảnh nổi tiếng khác như Rosslyn Chapel (trong phim The Da Vinci Code). Những con đường làng uốn quanh giữa những cánh đồng xanh biếc bạt ngàn, cảnh rất an bình!
Sau tuần lễ của riêng mình, HT kéo vali tới khách sạn Courtyard cách The Place năm phút để nhập với Gate 1. Tour manager là người Ái Nhỉ Lan, nhà ở Dublin, làm nghề này trên mười năm nay, tuổi ngoài 50. Tài xế là Gerald, nhà gần Belfast, ông lái xe rất nghề nhất là qua những con đường cong và hẹp, sát biển, vách núi, de ra de vô ngọt sớt. Tour guide và tài xế đi với mình từ đầu tới cuối tour. Kỳ này có 42 khách: một cặp Đại Hàn, một cặp Ấn Độ, HT là VN, một gia đình sáu người Mễ, còn lại là Mỹ trắng, tất cả đến từ US (trừ gia đình người Mễ từ Mexico). Phần lớn tuổi ngoài 60, đã hưu trí.
Gate 1 Tour
Tour bắt đầu hai đêm ở Edinburgh, coi như chỉ có một ngày, đi quanh thành phố, vào Edinburgh Castle hai tiếng, còn lại là cưỡi ngưạ xem hoa, nên HT rất mừng là nhờ mình có nhiều thời gian tới trước 'tour', nên đi coi cảnh thành phố thư thả hơn. Buổi chiều 'local tour guide' dẫn đi quanh khu phố cổ chút xíu. Edinburgh đẹp cổ kính, với những tòa nhà giống như lâu đài từ thưở xa xưa. Lúc này trời đang vào Xuân nên hoa Đào đua nở rộn ràng khắp nơi trong thành phố, trên những con đường làng, hay những con phố nhỏ. Scotland, Ireland ở vĩ độ khoảng New York, Quebec..., tuy khoảng 40-50 độ F nhưng gió rít lạnh thấu xương, lúc nào cũng phải nón, jacket hai ba lớp, may mà không bị mưa. Mặt trời lên sớm lặn trễ, gần mười giờ đêm mới tắt nắng.
Saint Andrews University
St. Andrews
Sáng nay tour rời Edinburgh, cách Edinburgh chừng hai tiếng xe, ghé vào trường St. Andrews - nơi hoàng tử Anh quốc Williams gặp công chúa Kate khi họ là sinh viên tại đây. Trường xây từ thế kỷ 15, không lớn lắm nhưng có nét đẹp đáng tiền. Trên đường đến Aviemore, tour ghé vào Scone Palace là lâu đài của nhiều đời vua Scotland, có tự ngàn năm, qua lâm viên Cairngorms trước khi tới Aviemore để nghỉ đêm. Tối đó, khách sạn đãi ăn buổi tối có món 'Haggis' với khoai tây nghiền rất ngon, bánh tráng miệng 'Cranachan', thật vưà ăn, không quá ngọt, cũng là món bánh đặc biệt của Scotland.
Scone Palace

Cranachan là món tráng miệng cổ điển, kết hợp tuyệt vời của kem sửa (whipped cream), rasberries, mật ong và yến mạch rang (toasted oats), với một chút hương vị rượu whisky (splash of whisky), thường có vào mùa rasberry, để cho du khách thưởng thức sản phẩm tươi ngon của Scotland.
Haggis là một loại 'pudding' mặn làm từ tim, gan và phổi của cừu (gọi chung là pluck), trộn với hành tây, yến mạch, mỡ, gia vị và nước dùng, và được bọc trong dạ dày cừu hoặc vỏ nhân tạo để nấu, ăn kèm với neeps ( cà rốt và củ cải) và tatties (khoai tây nghiền), thêm một chút Scotch Whisky trong 'sauce'. Món ăn này nổi tiếng với hương vị đậm đà.
Những ngày sau đó tour đến vùng 'highland' cuả Scotland, cảnh đẹp vùng cao nguyên của những xứ Âu Tây, những cánh đồng xanh mướt màu cỏ non, những con cừu trắng, mùa này là lúc hoa Cải (Canola Oil) đang rộ, nhuộm vàng những cánh đồng bát ngát đến tận chân trời. Đất đai nơi đây mênh mông, nhà cửa rải rác, ít thấy người ta trên đồng cỏ. Xe lướt qua những phố nhỏ, thưa nhà. Họ nói vùng này ít người ở lắm nên rất cần nhân công, nhất là muà du lịch.
Cách Iverness khoảng 20 dặm có Loch Ness (loch=lake=hồ) đây là hồ lớn thứ nhì sau Loch Lomond, nhưng rất sâu nên Loch Ness chứa lưu lượng nước rất lớn, hơn tất cả các hồ ở England và Wales hợp lại. Loch Ness nổi tiếng với huyền thoại quái vật dưới nước. Vùng Isle of Skye, là hải đảo, nằm phía cực Bắc của Scotland, cảnh đẹp và thơ.
Isle of Skye
Tiếp tục hành trình trên cao nguyên của Scotland, tới vùng Glencoe, Loch Lomond - hồ nước lớn nhất của UK và đi thuyền trên mặt hồ êm ả. Qua vùng đồi núi với phong cảnh hữu tình của lâm viên Trossachs.
Trên đường đến Glasgow, tour ghé tới Stirling Castle và gần đó là The Kelpies (hai đầu ngưạ làm bằng thép). Trong truyền thuyết Scotland và Ireland, Kelpies là những vong hồn dưới nước thường hiện hình dưới dạng ngựa hoặc người để dụ nạn nhân xuống nước mà hãm hại. Kelpies đem cảm hứng cho tác phẩm điêu khắc hai đầu con ngưạ, bằng thép cao 30 mét nổi tiếng ở Falkirk, Scotland, hoàn thành cách đây hơn chục năm. Những tác phẩm điêu khắc này tượng trưng cho sức mạnh và nguy hiểm của sông nước ở Scotland, còn 'tour' chở khách tới coi cho vui mà thôi, chứ không có gì hấp dẫn với HT.
Nơi cuối cùng của phần tour thuộc xứ Scotland là Glasgow. Tour có một ngày ở đây. Kelvingrove Art Gallery and Museum lớn và đẹp, kế bên là trường đại học rất bề thế (Universtiy of Glasgow), những khu nhà theo kiểu Victoria rất dễ thương và nhiều cảnh đẹp khác nhưng không đủ giờ để ngắm cho thỏa mắt, đây là điểm thiệt thòi khi du lịch bằng 'tour'.
~ 0 ~
Comment